Darowizna od członków najbliższej rodziny, jeśli tylko zostaną spełnione przesłanki ustawowe, pozostaje zwolniona z podatku od spadków i darowizn. Ta kwestia nie budzi najczęściej poważnych wątpliwości. Pojawiają się one jednak w sytuacji, gdy darowizna pochodzi wprawdzie od członka najbliższej rodziny, ale zostaje jednocześnie dokonana z majątku wspólnego małżonków. Czy również tego rodzaju darowizna może skorzystać ze zwolnienia podatkowego?
Wysokość podatku od darowizny ustala się w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony jest nabywca. Ustawa o podatku od spadków i darowizn wyodrębnia III grupy podatkowe:
- grupę I, do której zalicza się: małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów;
- grupę II, do której zalicza się zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych;
- grupę III, do której należą pozostali nabywcy.
Ważne: Istnieje także tzw. zerowa grupa podatkowa (mimo że ustawa nie wyszczególnia jej wprost), do której należą małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha – podmioty, o których mowa w art. 4a ust. 1.
Zwolnienie z podatku od spadków i darowizn a tzw. zerowa grupa podatkowa
Podatek od spadków i darowizn nie należy się zawsze. Są sytuacje, w których nie trzeba go płacić, zarówno w odniesieniu do darowizny rzeczowej, jak i darowizny pieniężnej. Całkowicie od podatku zwolnione są darowizny na rzecz osób z zerowej grupy podatkowej, czyli np. darowizna matki na rzecz syna albo siostry na rzecz brata.
Aby jednak osoby te mogły legalnie skorzystać z przysługującego im zwolnienia podatkowego, muszą zostać spełnione ustawowe warunki:
Po pierwsze osoby te muszą zgłosić nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego, natomiast w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia – w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku.
Po drugie, gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne, osoby te mają obowiązek odpowiednio udokumentować ich otrzymanie np. dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy lub przekazem pocztowym.
Spełnienie tych przesłanek będzie konieczne w przypadku większych darowizn, gdy wartość przekazywanych w ramach darowizny środków pieniężnych, doliczona do wartości majątku nabytego dotychczas od tej samej osoby w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok, przekracza kwotę wolną od podatku obowiązującą dla I grupy podatkowej, czyli 36 120 zł.
W obrębie grupy zerowej możliwe są zatem darowizny opiewające nawet na duże wartości, które mogą korzystać w całości ze zwolnienia podatkowego, jeśli fakt ten zostanie zgłoszony urzędowi skarbowemu, a przy darowiźnie środków pieniężnych ich przekazanie nastąpi w formie udokumentowanej. Przy darowiznach do kwoty wolnej, wynoszącej 36 120 zł, nie trzeba natomiast zgłaszać ich do urzędu skarbowego.
Co z darowizną na rzecz członka najbliższej rodziny pochodzącej z majątku wspólnego małżonków?
Darowizna z majątku wspólnego małżonków na rzecz członka najbliższej rodziny również będzie podlegać zwolnieniu od podatku od spadków i darowizn, zgodnie z art. 4a ust. 1 pkt 2, czyli gdy zostaną spełnione przesłanki omówione powyżej.
To, na co warto zwrócić jednak uwagę przy darowiźnie z majątku wspólnego, to zgoda drugiego współmałżonka. Stanowisko w tego rodzaju sprawie zabrał Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z dnia 2 stycznia 2026 r., sygn. 0111-KDIB2-3.4015.410.2025.1.JS.
Dotyczyła ona mężczyzny, który miał otrzymać od siostry darowiznę na kwotę 200 000 zł. Siostra pozostawała we wspólności majątkowej, a pieniądze pochodziły z majątku wspólnego jej i męża. Umowę darowizny zawierała wyłącznie siostra, a jej mąż jedynie wyraził pisemną zgodę na przekazanie środków.
Organ potwierdził, że zgoda męża jest w tym przypadku podatkowo neutralna. Wymaga jej art. 37 § 1 pkt 4 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ale jest to warunek ważności samej czynności, a nie przystąpienie do umowy w charakterze darczyńcy. Szwagier nie stał się więc stroną umowy i nie było podstaw, żeby połowę kwoty traktować jako darowiznę od niego. Całe 200 000 zł zostało nabyte od siostry, czyli od osoby wymienionej w art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. A zatem kwota ta w całości korzysta ze zwolnienia, o ile obdarowany zgłosi nabycie na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy i otrzyma pieniądze przelewem na swój rachunek.
Ważne: Jeśli w umowie jako darczyńcy wystąpiliby jednak oboje małżonkowie, sytuacja podatkowa będzie wyglądać inaczej. Połowa kwoty pochodzi wtedy od szwagra, czyli od osoby z II grupy podatkowej, do której zwolnienie z art. 4a w ogóle nie ma zastosowania, a kwota wolna wynosi wtedy 27 090 zł od jednego zbywcy. Dlatego warto zadbać, by z dokumentów jednoznacznie wynikało, kto jest darczyńcą, a zgoda małżonka przybrała formę odrębnego, pisemnego oświadczenia.
Źródło:
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19830450207/U/D19830207Lj.pdf
